Yeni bir pano isteği geldiğinde ilk yapılan iş genellikle grafik listesini açmaktır. Çubuk mu, çizgi mi, halka mı? Oysa o listeye bakmadan cevaplanması gereken bir soru var: kullanıcı bu ekrana bakıp hangi kararı verecek?
Bu soru atlandığında çıkan sonuç tanıdıktır. On iki görselli, herkesin beğendiği, kimsenin açmadığı bir pano. Bedeli de görünmez: harcanan tasarım emeği değil, o ekrana bakıp karar vermesi beklenen kişinin hâlâ kendi tablosunu tutmaya devam etmesi.
Hangi soru hangi gösterge tipine denk düşer
- Tek bir değer önemliyse — bugünkü ciro, açık sipariş sayısı — KPI ve kart bileşenleri yeterlidir. Yanına gereksiz bir grafik koymak dikkati böler.
- Zaman içindeki eğilim soruluyorsa çizgi ve alan grafikleri işe yarar; tarih hiyerarşileri sayesinde yıl, çeyrek ve ay kırılımı aynı görselde gezilebilir.
- Kategoriler karşılaştırılıyorsa çubuk grafik; kategori adları uzunsa yatay olan okunur kalır.
- Bir sürecin aşamaları izleniyorsa huni, katkı analizinde şelale, iki değişken arasındaki ilişkide dağılım grafiği uygundur.
- Coğrafi kırılım soruluyorsa Türkiye ve dünya haritası bileşenleri var; ağaç haritası ve gauge da tanımlı tipler arasında.
Bu bileşenler doğru soruda güçlü, yanlış soruda süstür. Bir yönetim panosunda süs demek, okunmayan bir ekran demektir.
Gelişmiş tablo ile standart tablo arasındaki fark
Kullanıcı satır detayına inecekse iki seçenek var: standart tablo ya da gelişmiş analitik tablo. Gelişmiş tabloda sunucu taraflı sayfalama ve kesin kayıt sayısı gibi seçenekler bulunur; fark büyük veri kümesinde ortaya çıkar.
Koşullu biçimlendirme, veri çubukları, ikon setleri ve değer eşleme bir tabloyu sayı yığınından okunur bir özete çevirir. Tablo verisi Excel’e akış hâlinde dışa aktarılabilir; bu çıktı düz veri içindir, pivot dışa aktarımı desteklenmez. Kullanıcı sonucu kendisi çevirmeyi planlıyorsa bu sınırı baştan bilmek gerekir.
Hesaplanan ölçüyü yayına almadan önce sınamak
IDL tabanlı hesaplanan ölçüler kaydedilmeden önce doğrulanabilir ve önizlenebilir. Bir formülü panoya koymadan denemek, yanlış hesaplanmış bir oranın yönetim toplantısına gitmesini engeller. Tasarımın en az görünen, en çok işe yarayan adımı budur.
Alan sürükleme bölgeleri, ölçüler, sıralama, seri kırılımı, küçük çoklular ve çift eksen aynı görselin okunabilirliğini belirler. Masaüstü ve mobil düzenler ayrı tasarlanabildiği için, panoyu telefonda açacak kullanıcı varsa o düzeni ayrıca gözden geçirmek gerekir.
Bir göstergenin doğru çalıştığını kendi kullanıcınızla göremezsiniz. Filtre ve yetki kapsamını farklı rollerle deneyip aynı görselin aynı soruya, onu kullanacak kişiler için de cevap verdiğini doğrulamak gerekir.
Daha fazla grafik daha iyi analiz demek değil; iki iyi seçilmiş görsel, sekiz görselli bir panodan çok daha sık açılır. Bir sonraki pano isteği grafik listesine ulaşmadan önce tek bir cümle yazın: bu ekrana bakan kişi hangi kararı verecek? O cümleyi bize gönderin, karşılığına hangi gösterge tipinin oturduğunu birlikte kuralım.